اگر صاحب یک کسبوکار آنلاین هستید و از درگاه پرداخت اینترنتی برای دریافت وجه از مشتریانتان استفاده میکنید، احتمالاً نام «فهرست سیاه پذیرندگان» یا همان بلکلیست شاپرک به گوشتان خورده است. این فهرست، ابزاری است که بانک مرکزی و شرکت شاپرک برای شناسایی کسبوکارهایی که از درگاه پرداخت بهشکل نادرست یا خلاف مقررات استفاده میکنند، به کار میبرند.
خبر خوب این است که ورود به این فهرست معمولاً اتفاقی ناگهانی و بدون دلیل نیست بلکه نتیجهٔ چند رفتار مشخص و قابلپیشبینی است. در این مطلب، به زبان ساده توضیح میدهیم فهرست سیاه پذیرندگان دقیقاً چیست؟ چه اتفاقی برای درگاه پرداخت شما میافتد؟ و مهمتر از همه، چه کارهایی باعث میشود نام کسبوکارتان در این فهرست ثبت شود تا با آگاهی کامل از آنها دوری کنید.
فهرست سیاه پذیرندگان یعنی چه؟
به زبان ساده فهرست سیاه پذیرندگان فهرستی است که شرکت شاپرک، کسبوکارهایی (پذیرندگانی) را که طبق ضوابط و مقررات بانک مرکزی متخلف شناخته شدهاند در آن ثبت میکند. اگر نام کسبوکاری در این فهرست قرار بگیرد درگاه پرداخت اینترنتی آن غیرفعال میشود و امکان دریافت پرداخت آنلاین از مشتریان از بین میرود.
زرینپال بهعنوان یک پرداختیار موظف است در صورت شناسایی هرگونه تخلف در استفاده از درگاه پرداخت موضوع را بهصورت مکتوب و همراه با مستندات به شرکت شاپرک اطلاع دهد. به همین دلیل آگاهی از دلایل رایج این تخلفات برای هر کسبوکاری که از درگاه پرداخت اینترنتی استفاده میکند ضروری است.
۸ دلیل اصلی ورود پذیرندگان به فهرست سیاه
بر اساس ضوابط شاپرک و بانک مرکزی، موارد زیر از رایجترین دلایلی هستند که میتوانند به شناسایی یک پذیرنده بهعنوان متخلف و در نتیجه غیرفعال شدن درگاه پرداخت او منجر شوند.
۱. استفاده از درگاه برای کسبوکاری متفاوت از آنچه اعلام کردهاید
درگاه پرداخت هر کسبوکار بر اساس صنف و نوع فعالیتی که در قرارداد و فرم درخواست خدمت اعلام شده صادر میشود. استفاده از این درگاه برای فروش محصولات یا خدماتی که در قرارداد ذکر نشده از رایجترین دلایل ورود به فهرست سیاه است. برای مثال اگر درگاه شما برای فروش لوازم دیجیتال ثبت شده اما از آن برای فروش خدمات دیگری استفاده کنید این مورد تخلف محسوب میشود.
۲. ارائه خدمت از آدرس یا نقطه فروش نامشخص
اگر آدرس وبسایت یا محل فعالیت کسبوکار شما تغییر کند لازم است این تغییر را از قبل به زرینپال اطلاع دهید و تأییدیه لازم را دریافت کنید. ادامه فعالیت از نشانی یا نقطه فروشی متفاوت از آنچه در قرارداد ثبت شده بدون هماهنگی قبلی یکی دیگر از دلایل شایع بلکلیست شدن است.
۳. تراکنش از IP یا دامنههای اعلامنشده
هر تراکنشی که از آدرسهای IP یا دامنه و زیردامنهای انجام یا دریافت شود که پیشتر به زرینپال معرفی نشده باشد میتواند بهعنوان رفتار مشکوک شناسایی شود. اگر دامنه یا زیردامنه جدیدی راهاندازی کردهاید حتما پیش از استفاده از درگاه پرداخت روی آن موضوع را به زرینپال اطلاع دهید.
۴. تراکنشهای مشکوک یا غیرقابلردیابی
تراکنشهای مالی که ماهیت آنها مشخص نیست الگوی غیرمتعارف دارند یا امکان ردیابی و تطبیق آنها با فعالیت واقعی کسبوکار وجود ندارد از نشانههای اصلی تخلف در نظام پرداخت به شمار میروند و میتوانند مورد بررسی قرار بگیرند.
۵. عدم تناسب حجم تراکنشها با مقیاس واقعی کسبوکار
اگر حجم یا مبلغ تراکنشهای روزانه درگاه پرداخت شما تناسبی با نوع و مقیاسی که در ابتدا برای کسبوکارتان اعلام کردهاید نداشته باشد این موضوع میتواند علامت هشداری برای بررسی بیشتر باشد. برای مثال جهش ناگهانی و بدون توضیح در تعداد یا مبلغ تراکنشها نسبت به فعالیت معمول کسبوکار از این دسته است.
۶. قرار دادن دادههای پنهان در صفحهٔ پرداخت
صفحه پرداخت باید دقیقا مطابق استاندارد تعریفشده درگاه باشد. اضافه کردن هرگونه داده یا فیلد پنهان که در تعریف استاندارد درگاه پیشبینی نشده تخلف محسوب میشود و میتواند نشانهای از دستکاری در فرایند پرداخت تلقی شود.
۷. عبور مکرر از سقف مبلغ تراکنش بدون هماهنگی
برای هر پذیرنده سقفی برای مبلغ تراکنشها تعیین میشود. عبور مکرر از این سقف بدون آنکه از قبل با زرینپال هماهنگ و مستند شده باشد از دیگر مواردی است که میتواند منجر به بررسی و شناسایی تخلف شود. اگر پیشبینی میکنید نیاز به مبالغ بالاتر دارید بهتر است پیش از رسیدن به این وضعیت آن را با پشتیبانی زرینپال هماهنگ کنید.
۸. سایر مصادیق تخلف بر اساس ضوابط بانک مرکزی و شاپرک
علاوه بر موارد فوق، هرگونه رفتار یا فعالیت دیگری که طبق ضوابط و مقررات بانک مرکزی و شرکت شاپرک مصداق تخلف پذیرنده تلقی شود نیز میتواند به همین نتیجه منجر شود به این معنا که فهرست بالا جامعترین اما نه لزوماً تنها موارد ممکن است.
اگر تخلفی شناسایی شود، چه اتفاقی میافتد؟
در صورتی که هر یک از موارد بالا در فعالیت یک پذیرنده شناسایی شود روند مشخصی طی میشود:
- درگاه پرداخت اینترنتی کسبوکار بهطور فوری غیرفعال میشود.
- موضوع به همراه مستندات مربوطه بهصورت رسمی به شرکت شاپرک اعلام میشود.
- تا زمان بررسی و رفع مشکل امکان دریافت پرداخت آنلاین از طریق آن درگاه وجود نخواهد داشت.
همین موضوع نشان میدهد که پیشگیری بسیار کمهزینهتر از رفع مشکل پس از غیرفعال شدن درگاه است چراکه غیرفعال شدن درگاه پرداخت بهطور مستقیم روی درآمد و اعتماد مشتریان کسبوکار تأثیر میگذارد.
چطور از قرار گرفتن در فهرست سیاه پیشگیری کنیم؟
با توجه به موارد بالا رعایت چند نکته ساده میتواند ریسک ورود به فهرست سیاه پذیرندگان را تا حد زیادی کاهش دهد:
- درگاه پرداخت را دقیقا برای همان صنف و کسبوکاری استفاده کنید که در قرارداد اعلام کردهاید.
- هرگونه تغییر در آدرس وبسایت، دامنه، زیردامنه یا محل فعالیت را پیش از اعمال به زرینپال اطلاع دهید.
- از قرار دادن هرگونه فیلد یا داده اضافی غیراستاندارد در صفحه پرداخت خودداری کنید.
- در صورت پیشبینی رشد ناگهانی حجم تراکنشها یا نیاز به سقف مبلغ بالاتر، از قبل با پشتیبانی زرینپال هماهنگ کنید.
- شفافیت در نوع و ماهیت تراکنشها را حفظ کنید تا امکان ردیابی و تطبیق آنها با فعالیت واقعی کسبوکارتان همیشه وجود داشته باشد.
جمعبندی
فهرست سیاه پذیرندگان شاپرک، ابزاری برای حفظ سلامت نظام پرداخت الکترونیک کشور و اعتماد کاربران به تراکنشهای آنلاین است. بیشتر مواردی که به ورود یک کسبوکار به این فهرست منجر میشوند، قابل پیشبینی و پیشگیری هستند کافی است درگاه پرداخت را دقیقاً مطابق قرارداد و ضوابط استفاده کنید و هر تغییری در فعالیت آنلاین خود را از قبل با زرینپال هماهنگ کنید.
اگر در مورد نحوه درست استفاده از درگاه پرداخت اینترنتی یا شرایط قرارداد خود سؤالی دارید پیش از بروز هر مشکلی با پشتیبانی زرینپال در تماس باشید.
